Tarım ve Gıda Atıklarına 60.000 Euro Hibe Desteği için C4B Open Call 2026

4 Ağustos 2026

Tarım, gıda ve ormancılık sektörlerinde ortaya çıkan yan ürünler artık yalnızca bertaraf edilmesi gereken bir maliyet unsuru olarak görülmüyor. Üzüm posası, elma ve patates işleme artıkları, tahıl kalıntıları, talaş ve ormancılık yan ürünleri; doğru teknoloji ve iş modeliyle yüksek katma değerli biyo-tabanlı ürünlere dönüştürülebiliyor.

Avrupa Birliği’nin Horizon Europe Programı kapsamında yürütülen C4B Projesi tarafından açılan C4B Open Call for Pilot Projects, bu dönüşümü gerçekleştirmek isteyen işletmelere ve araştırma kuruluşlarına önemli bir finansman fırsatı sunuyor. Program kapsamında seçilecek pilot projelere 60.000 euroya kadar %100 hibe sağlanırken, hibenin %45’i sözleşmenin imzalanmasının ardından ön finansman olarak ödeniyor.

Programa tarım ve gıda işletmeleri, ormancılık ve kereste sektörü aktörleri, biyorafineri KOBİ’leri, kooperatifler, üretici grupları, start-up şirketleri ve araştırma kuruluşları başvurabiliyor. Başvurular tek bir kuruluş tarafından yapılabileceği gibi en fazla üç kuruluştan oluşan bir konsorsiyumla da gerçekleştirilebiliyor.

Türkiye’nin Horizon Europe’a asosiye ülkeler arasında yer alması nedeniyle Türkiye’de kurulu şirketler, kooperatifler ve araştırma kuruluşları da programa başvuru yapabiliyor. Son başvuru tarihi ise 14 Ağustos 2026 saat 17.00 CET olarak belirlenmiş durumda.

Bu program yalnızca “tarımsal atığı ürüne dönüştüren teknoloji yatırımlarını” desteklemiyor. Esas amaç, C4B projesi kapsamında geliştirilen adil, döngüsel ve ölçeklenebilir biyo-tabanlı iş modellerinden birinin gerçek bir değer zincirinde uygulanması, uyarlanması ve doğrulanmasıdır. Diğer bir deyişle, yeni bir ürün geliştirilmesini değil, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin düzenli şekilde temin edildiği, üreticilerin değer zincirine dâhil edildiği ve ortaya çıkacak ürünün pazara sunulabildiği sürdürülebilir iş modellerinin oluşturulmasını hedefliyor.

Dolayısıyla yalnızca makine alınmasını, laboratuvar çalışması yapılmasını veya atığın bertaraf edilmesini öngören projeler yeterli olmayacaktır. Çiftçinin, kooperatifin, üreticinin, işleme tesisinin ve nihai alıcının oluşturduğu ticari modelin de açıklanması gerekiyor.

Finansman Yapısı

Çağrının toplam bütçesi 480.000 euro. En fazla sekiz pilot proje desteklenecek ve proje başına sağlanabilecek azami hibe 60.000 euro olacak. Destek oranı uygun maliyetler üzerinden %100 ve finansman biçimi götürü bedel, yani lump sum olarak belirlenmiş durumda.

Ödeme planı şu şekilde:

• %45 ön finansman: Alt hibe sözleşmesinin imzalanmasının ardından, Ocak 2027’de.
• %35 ara ödeme: Ara raporun kabul edilmesinin ardından; 12 aylık projelerde yaklaşık Temmuz 2027’de.
• %20 nihai ödeme: Nihai raporun ve proje sonuçlarının kabul edilmesinin ardından.

Azami 60.000 euro alan bir proje bakımından bu dağılım sırasıyla 27.000 euro, 21.000 euro ve 12.000 euro olacaktır.

%100 hibe ne anlama geliyor?

Buradaki %100 destek, başvuru sahibinin tüm yatırımlarının sınırsız biçimde karşılanacağı anlamına gelmiyor. Onaylanan iş planı ve götürü bütçe içindeki faaliyetlerin %100’ü karşılanıyor.

Fatura ve zaman çizelgesi üzerinden klasik mali raporlama yapılmayacak olsa da başvuru sahibinin:

• Teknik faaliyetleri gerçekleştirmesi,
• Ara ve nihai çıktıları üretmesi,
• Bütçe ile iş planı arasında tutarlılık kurması,
• Kaynakların gerçekten proje faaliyetlerinde kullanıldığını gösterebilmesi

gerekiyor. Ödemelerin teknik ilerlemeye ve raporların kabulüne bağlanmış olması nedeniyle “harcamayı yaptım” yaklaşımından çok “taahhüt edilen sonucu ürettim” yaklaşımı önem taşıyor.

Ayrıca, personel, alt yüklenici, seyahat, ekipman, sarf malzemeleri ve diğer mal veya hizmetler için bütçe ayrılabilecek. Alt yüklenicilik toplam proje bütçesinin %30’unu aşamıyor. Ekipman bakımından ise genel olarak proje süresine düşen amortisman veya uygun kiralama maliyeti dikkate alınıyor; salt makine satın alma amacı taşıyan bir proje kurgusu çağrının mantığıyla örtüşmüyor.

Hangi Değer Zincirleri Destekleniyor?

Çağrıda 3 temel alan bulunuyor:

1.    Ormancılık ve Kereste Yan Ürünleri

Ormancılık faaliyetleri, kereste fabrikaları ve biyokütle tesislerinden çıkan odunsu kalıntıların değerlendirilmesi hedefleniyor. Bunlardan uçucu aromatik bileşikler, uçucu yağlar, hidrosoller, biyokarbon, sentez gazı ve piroliz yağı gibi ürünler üretilmesi öngörülüyor.

2.    Tarım ve Gıda Sanayisi Yan Ürünleri

Tarla, meyve bahçesi ve işleme tesislerinden çıkan nişastalı veya lignoselülozik kalıntılar ile şarapçılık yan ürünlerinin değerlendirilmesi bekleniyor. Hedef ürünler arasında HMF, FDCA gibi platform kimyasalları, polifenoller, biyoaktif bileşenler, çözünür lifler, prebiyotik bileşikler ve biochar bulunuyor.

3.    Sulak Alan ve Turbalık Biyokütlesi

Sulak alan yönetiminden ortaya çıkan düşük kaliteli ot ve biyokütlenin HMF, furfural, lignin, hidrochar ve biochar gibi ürünlere dönüştürülmesi hedefleniyor. Bu model aynı zamanda ekosistem hizmetlerini ve sulak alan restorasyonunu iş modeline dâhil ediyor.

Benzer bir değer zinciri de başvuru konusu yapılabilir. Ancak C4B modelleriyle ilişkisi, benzerliği ve neden uygun olduğu ikna edici biçimde açıklanmalıdır.

Hedef İş Modelleri

Başvuruların aşağıdaki 9 modelden birini açıkça seçmesi ve projeyi bu model üzerine kurması bekleniyor:

1. Orman kalıntılarından uçucu yağ ve hidrosol üretimi
2. Talaş ve ormancılık yan ürünlerinden endüstriyel biyokarbon üretimi
3. Buğday sapı, mısır koçanı ve diğer tahıl artıklarının değerlendirilmesi
4. Un ve mısır değirmeni artıklarından prebiyotik lif ve nutrasötik bileşen üretimi
5. Patates artıklarından küçük ölçekli, kooperatif tabanlı HMF üretimi veya patates işleme artıklarından merkezî ve endüstriyel HMF üretimi
6. Elma posasından çiftlik veya bölge ölçeğinde HMF üretimi
7. Üzüm posasından gıda takviyesi veya nutrasötik kullanım için polifenol üretimi
8. Üzüm posasından yüksek saflıkta kozmetik sınıfı polifenol üretimi
9. Sulak alan biyokütlesi ve ekosistem hizmetleri modeli yer almaktadır

Bu modellerde teknoloji kadar yönetişim yapısı önemlidir. Hammaddeyi kim sağlayacak, tesise kim sahip olacak, çiftçiler karar süreçlerine nasıl katılacak, gelir ve risk nasıl paylaşılacak, ürün kime satılacak ve uzun vadeli sözleşmeler nasıl kurulacak gibi konular başvurunun merkezinde yer alıyor.

Kimler Başvurabilir?

Başvuru sahibi mutlaka tüzel kişi olmalıdır. KOBİ’ler, start-up ve spin-off şirketler, araştırma kuruluşları, tarım ve gıda işletmeleri, biyoyakıt dışındaki biyo-tabanlı endüstri aktörleri, ormancılık ve kereste işletmeleri, kooperatifler ve sektör kuruluşları başvurabilir.

Başvuru, tek bir tüzel kişi tarafından veya toplamda en fazla üç tüzel kişiden oluşan bir konsorsiyum tarafından yapılabilir. Konsorsiyum başvurularında bir kuruluş lider başvuru sahibi olarak belirlenir.

Başvuru sahiplerinin AB üyesi ülkelerde veya Horizon Europe’a asosiye ülkelerde kurulmuş olması gerekiyor. Türkiye, Horizon Europe’a tam asosiye ülke olduğundan Türkiye’de kurulmuş tüzel kişiler çağrıya başvurabilir ve AB ülkelerindeki kuruluşlarla eşit koşullarda değerlendirilebilir.

Ancak önemli bir kural var: Bir tüzel kişi çağrı kapsamında yalnızca bir projede yer alabilir. Şirketin hem tek başına başvuru yapması hem de başka bir konsorsiyumda ortak olması veya birden fazla konsorsiyuma katılması bütün ilgili başvuruların reddedilmesine neden olabilir.

Teknik Olgunluk Seviyesi

Çağrıda mutlak bir uygunluk şartı olarak belirlenmemekle birlikte, projelerin en az TRL 4–5 seviyesinde olması tavsiye ediliyor. Bu da temel araştırmanın ötesine geçilmiş, teknolojinin laboratuvar veya ilgili ortamda doğrulanmış olması gerektiğini gösteriyor.

Bu nedenle aşağıdaki nitelikteki projeler zayıf kalacaktır:

• Henüz yalnızca fikir aşamasındaki çalışmalar,
• Laboratuvar doğrulaması bulunmayan teknolojiler,
• Hammadde miktarı ve kaynağı belli olmayan projeler,
• Ürünün hangi pazara satılacağını açıklamayan çalışmalar,
• Gerçek üretici veya işletme katılımı bulunmayan akademik projeler.

Bir üniversite veya araştırma kuruluşu tek başına başvurabilir; ancak gerçek bir üretim vakası, hammadde sağlayıcıları, ticari aktörler ve birincil üreticilerin katılımı gösterilmeden yüksek puan alınması zor görünmektedir. Bu, değerlendirme ölçütlerinden çıkan bir sonuçtur.

Projede Yapılması Gereken Zorunlu Çalışmalar

Proje, öncelikle seçilen C4B iş modelini belirli bir bölgeye veya işletme vakasına uyarlamalıdır. Ardından aşağıdaki fizibilite alanlarından en az ikisini incelemelidir:

• Teknolojik fizibilite,
• Ekonomik fizibilite ve pazar araştırması,
• Yönetişim yapısı ve adil gelir paylaşımı,
• Çevresel, ekonomik ve sosyal maliyet-fayda analizi,
• Uygunsa toprak karbonu, besin maddeleri, marjinal arazilerin iyileştirilmesi veya gıda güvenliği etkileri.

Çağrı, teorik bir masa başı çalışmasından ziyade iş modelinin gerçek bir vakada uygulanmasını ve doğrulanmasını bekliyor.

Seçilen projeler ayrıca üç ayda bir C4B ortaklarıyla çevrim içi toplantı yapacak, ara ve nihai rapor hazırlayacak, doğrulama sonuçlarını konsorsiyumla paylaşacak, kapasite geliştirme faaliyetlerine katılacak ve fikrî mülkiyet sınırlamaları dikkate alınarak sonuçların yayınlanmasına katkı sağlayacaktır.

Başvuru Formatı

Başvurular İngilizce hazırlanacak ve yalnızca resmî EUSurvey sistemi üzerinden gönderilecek. E-posta ile yapılan başvurular kabul edilmeyecek.

Başvuru iki ana bölümden oluşuyor:

• İdari bilgilerin çevrim içi forma girilmesi,
• Pilot projenin teknik açıklaması ve bütçesinin PDF olarak yüklenmesi.

Proje amacı, yönetişim modeli, üreticilerin rolü, teknoloji, hammadde miktarı, çalışma planı, ekip, çevresel-sosyal-ekonomik etkiler ve ölçeklenme planı bu sınırlı alan içinde anlatılmalıdır.

Değerlendirme Sistemi

Toplam puan 90, geçme puanı ise 50 olarak belirlenmiş. Ancak yalnızca toplam 50 puanı aşmak yeterli değil. Dört temel bölümden herhangi birinde bölüm barajının altında kalan proje, toplam puanı yüksek olsa bile eleniyor.

Puan dağılımı:

• Kavram ve iş modeli açıklaması: 15 puan  (asgari 10)
• Teknik mükemmeliyet ve uygulama kalitesi: 15 puan (asgari 10)
• Çevresel, sosyal ve ekonomik etki: 30 puan (asgari 20)
• Ölçeklenebilirlik ve AB düzeyinde yaygınlaştırılabilirlik: 20 puan (asgari 10)
• Bonus kriterler: 10 puan

Bonus puanlar; toprak karbonu ve gıda güvenliğine katkı, organik tarım, önceki AB veya ulusal Ar-Ge sonuçlarının kullanılması ve kirliliğin önlenmesine yönelik uzun vadeli yaklaşım için verilecek.

Her başvuru üç bağımsız uzman tarafından değerlendirilecek. Ayrıca sekiz projenin seçiminde dokuz farklı C4B iş modelinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesi hedefleniyor. Bu nedenle yalnızca puan değil, seçilen iş modelinin diğer başvurular arasında ne kadar temsil edildiği de nihai seçimde etkili olabilir.

Bu durumdan şu stratejik sonuç çıkarılabilir: Üzüm posası gibi daha görünür alanlarda çok sayıda başvuru gelmesi mümkündür. Buna karşılık değirmen artıkları, ormancılık yan ürünleri veya endüstriyel biyokarbon gibi daha az başvuru alan fakat güçlü biçimde hazırlanmış modeller, iş modeli çeşitliliği nedeniyle avantaj sağlayabilir.

Türkiye Açısından Öne Çıkan Proje Senaryoları

Üzüm posasından yüksek saflıkta polifenol

Bir şarap veya üzüm işleme işletmesi, üretici kooperatifi ve ekstraksiyon teknolojisine sahip bir KOBİ birlikte çalışabilir. Kozmetik veya gıda takviyesi üreticisinin potansiyel alıcı olarak projeye dâhil edilmesi ticarileşme boyutunu güçlendirir.

Proje yalnızca “polifenol elde ettik” dememeli; posanın kimden hangi miktarda geleceğini, işleme maliyetlerini, üreticinin gelir payını, hedef saflık seviyesini ve nihai ürünün hangi pazara satılacağını göstermelidir.

Talaştan endüstriyel biyokarbon

Kereste fabrikası, piroliz teknolojisi sağlayıcısı ve biyokarbonu kullanabilecek sanayi işletmesi arasında kurulacak model güçlü bir aday olabilir. Özellikle fosil karbonun ikame edilmesi, yan ürünlerin enerji veya piroliz yağı olarak değerlendirilmesi ve uzun vadeli hammadde sözleşmeleri üzerinde durulabilir.

Elma posasından HMF

Meyve suyu üreticisi, elma üreticileri veya kooperatif ve kimyasal dönüşüm teknolojisine sahip bir KOBİ birlikte proje oluşturabilir. Mevsimsellik, posanın bozulmadan işlenmesi, lojistik maliyeti ve yıl boyunca tesis kapasitesinin kullanılması projenin temel fizibilite konuları olacaktır.

Patates kabuğu ve üretim firelerinden platform kimyasalları

Patates işleme tesisi, üretici grubu ve biyorafineri veya kimya KOBİ’si arasında küçük ölçekli ya da merkezî model kurulabilir. Başvuruda atık miktarı, nişasta içeriği, üretim süreci, enerji ihtiyacı ve HMF’nin potansiyel alıcıları gösterilmelidir.

Değirmen artıklarından prebiyotik lif

Un veya mısır değirmenleri, fonksiyonel gıda üreticileri ve araştırma kuruluşları arasında kurulacak bir proje; değirmen kalıntılarından çözünür lif veya prebiyotik bileşen geliştirilmesini hedefleyebilir. Bu modelde ürün güvenliği, fonksiyonel özelliklerin doğrulanması ve ticari alıcı ilgisi kritik olacaktır.

Başvuruyu Güçlendirecek Veriler

Başvuru hazırlanmadan önce şu bilgilerin somutlaştırılması gerekir:

• Yıllık ortaya çıkan yan ürün miktarı ve mevsimsel dağılımı,
• Hammaddeyi sağlayacak çiftçi, kooperatif veya işletme sayısı,
• Teknolojinin mevcut TRL seviyesi ve önceki test sonuçları,
• Pilot dönemde işlenecek tonaj,
• Elde edilecek ürün miktarı, kalite ve saflık hedefleri,
• Hedef müşteri ve mümkünse niyet mektubu,
• Mevcut bertaraf maliyeti ile yeni gelir potansiyeli,
• Çiftçilere veya birincil üreticilere sağlanacak ekonomik fayda,
• Önlenen atık, emisyon veya kirlilik miktarı,
• Pilot sonrasında gereken yatırım ve finansman ihtiyacı,
• Modelin başka bölgelerde nasıl tekrarlanabileceği.

Özellikle hammadde tonajı, ekonomik etki ve üretici faydasının sayısal olarak gösterilmesi önemlidir. Çünkü değerlendirmede işlenecek atık miktarının açık ve anlamlı olması, çevresel-sosyal-ekonomik etkilerin nicel olarak açıklanması ve ölçeklenme potansiyeli doğrudan puanlanmaktadır.

En Önemli Başvuru Riskleri

En sık sorun yaratabilecek noktalar şunlardır:

• Projenin C4B’nin dokuz iş modelinden biriyle açıkça eşleştirilmemesi,
• Projenin yalnızca teknoloji veya makine yatırımı şeklinde anlatılması,
• Çiftçi, ormancı veya birincil üreticinin iş modelinde gerçek rolünün bulunmaması,
• Hammadde miktarının ölçülmemiş olması,
• Ürünün alıcısının ve pazarının gösterilmemesi,
• Konsorsiyum ortaklarından birinin başka bir başvuruda da yer alması,
• Çevresel, sosyal ve ekonomik etkinin sayısallaştırılmaması,
• Pilot sonrasındaki yatırım ve ölçeklenme yolunun açıklanmaması.

Sonuç

C4B, 60.000 Euroluk bütçesi itibarıyla büyük ölçekli biyorafineri yatırımlarını doğrudan finanse edecek bir program değil. Buna karşılık mevcut bir teknolojinin ve gerçek bir değer zincirinin:

• Teknik olarak doğrulanması,
• Ekonomik modelinin kurulması,
• Çiftçi ve üreticiler açısından adil hale getirilmesi,
• Pazara çıkış planının hazırlanması,
• Daha büyük yatırımlara hazır hale getirilmesi

için oldukça uygun bir pilot finansman aracıdır.

Türkiye açısından en güçlü adaylar; hâlihazırda düzenli yan ürün üreten, ürün miktarını ölçebilen, teknoloji ortağı bulunan ve ortaya çıkacak biyo-tabanlı ürün için potansiyel müşteri gösterebilen işletmeler olacaktır.

Son başvuru: 14 Ağustos 2026, saat 17.00 (Brüksel saatiyle).

Projeniz C4B Desteğine Uygun mu?

Üretim süreçlerinizde üzüm posası, elma ve patates artıkları, tahıl kalıntıları, talaş, kereste yan ürünleri veya benzeri biyolojik kaynaklar ortaya çıkıyorsa, bu kaynakları yüksek katma değerli bir ürüne dönüştürecek projeniz C4B Open Call kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak uygun bir hammaddeye sahip olmak tek başına yeterli değildir. Projenin teknik olgunluğu, hedef iş modeli, kurulacak ortaklık yapısı, üreticiye sağlayacağı ekonomik fayda, ürünün potansiyel pazarı ve ölçeklenebilirliği başvuru başarısını doğrudan etkiler.

Apsis Danışmanlık olarak ön değerlendirme sürecinde:

• Proje fikrinizin çağrıya uygunluğunu,
• Hangi C4B iş modeliyle eşleştirilebileceğini,
• Tek başına mı yoksa konsorsiyumla mı başvurulması gerektiğini,
• Teknik ve ticari açıdan eksik kalan noktaları,
• Başvurunun güçlü ve riskli yönlerini

birlikte analiz ediyoruz.

Elinizde değerlendirilebilecek bir yan ürün, geliştirilmiş bir teknoloji veya pilot ölçekte uygulanabilecek bir biyo-tabanlı ürün fikri bulunuyorsa projenizi başvuru öncesinde değerlendirebiliriz.

C4B Proje Ön Değerlendirmesi Talep Edin

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)