21 Temmuz 2026

TÜBİTAK tarafından yürütülen 1501 Sanayi Ar-Ge Destek Programı ile 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı, KOBİ’lerin yeni ürün, yazılım, süreç veya üretim teknolojisi geliştirmeye yönelik Ar-Ge harcamalarını geri ödemesiz hibe ile desteklemektedir.

2026 yılı ikinci çağrıları 20 Temmuz 2026 tarihinde açılmıştır. Her iki çağrıya da yalnızca KOBİ niteliğindeki Türkiye’de yerleşik sermaye şirketleri başvurabilmektedir.

Çağrı Takvimi

Program	Ön kayıt son tarihi	Proje başvurusu son tarihi
1501 – Sanayi Ar-Ge	22 Ekim 2026	26 Ekim 2026
1507 – KOBİ Ar-Ge Başlangıç	9 Kasım 2026	11 Kasım 2026

Daha önce TÜBİTAK kuruluş bazlı ön kaydı onaylanmış firmaların yeniden ön kayıt yapmasına gerek yoktur. İlk kez başvuracak şirketlerin ise ön kayıt işlemlerini son güne bırakmaması gerekir. Başvuru, aktif e-imza kullanılarak PRODİS üzerinden gönderilmektedir.

Hangi Projeler Desteklenir?

Her iki programda da temel olarak şu çalışmalar desteklenmektedir:

• Yeni bir ürün, makine, cihaz, sistem veya yazılım geliştirilmesi,
• Mevcut bir ürünün teknik açıdan önemli ölçüde iyileştirilmesi,
• Ürün kalitesini veya standardını yükselten yeni tekniklerin geliştirilmesi,
• Maliyeti azaltan ancak teknik belirsizlik ve Ar-Ge içeren yöntemlerin geliştirilmesi,
• Yeni üretim teknolojileri ve üretim süreçleri geliştirilmesi,
• Müşteri ihtiyacına veya pazardaki bir boşluğa yönelik ticari prototip geliştirilmesi,
• İthal edilen veya yurt dışına bağımlı olunan teknolojilerin yerlileştirilmesi.

Çağrı başvuruları, bütün sektörlere ve teknoloji alanlarına açıktır. Bununla birlikte, TÜBİTAK 2026–2028 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konuları kapsamındaki projeler değerlendirmede avantaj elde edebilir.

Desteklenmeyecek veya Yüksek Ret Riski Taşıyan Çalışmalar

Aşağıdaki nitelikteki projeler hakem değerlendirmesine geçmeden veya kurulda puanlanmadan reddedilebilir:

• Proje başvurusu yapılmadan önce Ar-Ge çalışmalarının tamamlanmış olması,
• Ortada çözülmesi gereken gerçek bir teknik veya teknolojik belirsizlik bulunmaması,
• Hazır bir ürünün satın alınması, kurulması veya uyarlanmasından ibaret proje sunulması,
• Rutin yazılım geliştirme, web sitesi, mobil uygulama veya otomasyon çalışması olması,
• Projenin esasen makine ve üretim hattı yatırımı niteliğinde olması,
• Ar-Ge çalışmalarının tamamının dışarıdan hizmet alınan bir firmaya yaptırılması,
• Proje çıktısının ekonomik değere veya ticarileşmeye dönüşme ihtimalinin bulunmaması,
• Bütçenin Ar-Ge faaliyetleriyle uyumsuz veya gerçekçi olmayan harcamalardan oluşması,
• Proje ekibinde konuya ilişkin en az lisans düzeyinde eğitim veya yeterli deneyime sahip şirket çalışanı bulunmaması.

Dolayısıyla “yeni bir ürün yapacağız” demek tek başına yeterli değildir. Projede mevcut teknik durum, çözülmesi gereken teknik problem, alternatif yöntemler, teknik riskler, deneyler, testler ve ölçülebilir başarı kriterleri gösterilmelidir.

1501 ile 1507 arasındaki fark nedir?

1507 – KOBİ Ar-Ge Başlangıç Programı

1507, özellikle Ar-Ge proje tecrübesi sınırlı olan veya TÜBİTAK destek sistemine yeni giren KOBİ’ler için tasarlanmıştır.

Temel özellikleri:

• Yalnızca KOBİ sermaye şirketleri başvurabilir. Şahıs işletmeleri başvuramaz.
• Destek oranı genel olarak %75’tir.
• Proje bütçesi en fazla 3.500.000 TL’dir.
• Proje süresi en fazla 18 aydır.
• Firmanın ilk 5 projesinin desteklenmesi amaçlanır; bunlardan en az ikisinin ortaklı proje olması kuralı bulunmaktadır.

Başvurusunu yeterince iyi ifade edememiş ancak güçlü yenilik, teknoloji veya ticarileşme potansiyeli taşıyan projeler “geliştirilebilir proje” olarak revizyona açılabilir.

1507 Kimler İçin Daha Uygundur?

• İlk kez TÜBİTAK projesi hazırlayacak firmalar,
• Ar-Ge departmanı yeni kurulmuş KOBİ’ler,
• Daha sınırlı bütçeli ürün veya prototip geliştiren şirketler,
• Bir ürünün ilk ticari prototipini geliştirmek isteyen girişimler,
• Yazılım, makine, elektronik, medikal cihaz, kimya, gıda teknolojileri veya yeni üretim yöntemi geliştiren küçük işletmeler.

1501 – Sanayi Ar-Ge Programı

1501 daha kapsamlı, daha yüksek bütçeli ve genellikle daha ileri seviyedeki Ar-Ge projelerine yöneliktir.

2026/2 çağrısında:

• Yalnızca KOBİ niteliğindeki sermaye şirketleri başvurabilir.
• Proje süresi normal olarak en fazla 24 aydır.
• Prototip, klinik test veya uzun süren doğrulama çalışmaları gibi gerekçelerle, TÜBİTAK’ın uygun görmesi halinde süre bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Toplam süre en fazla 36 aya çıkabilir.
• TÜBİTAK katkısı proje başına en fazla 20 milyon TL’dir.

1501 Programında Yeni Destek Oranları

2026/2 çağrısının en önemli değişikliği 1501 destek oranlarının firma bazında kademelendirilmesidir. Kademe değişse dahi en fazla 20 milyon TL destek alınmaktadır.

• Firmanın ilk beş desteklenen projesi için destek oranı: %75
• Firmanın altıncı ve sonraki desteklenen projeleri için destek oranı: %60

Proje sayısının belirlenmesinde şirketin 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren sözleşmesi imzalanmış projeleri dikkate alınır. Ancak 1505, 1512/1812, 1831 ve 1702 programlarında desteklenen projeler bu 5 proje hesabına dâhil edilmez. 1707 ve 1711 kapsamında ise yalnızca tedarikçi kuruluşun desteklenen projeleri dikkate alınır. Belirlenen destek oranı proje süresince değişmez.

Örnek: Bir şirketin 2020 yılından sonra 1501 kapsamında üç projesi desteklenmişse yeni projesi ilk beş proje içinde kalır ve %75 oran uygulanabilir. Aynı şirketin beş projesi daha önce desteklenmişse altıncı proje için destek oranı %60 olacaktır.

Bu değişiklik, TÜBİTAK desteklerinden ilk kez veya sınırlı sayıda yararlanan şirketleri daha avantajlı hâle getirirken, sürekli proje alan firmalarda şirket katkısını artırmaktadır.

1501 Kimler İçin Daha Uygundur?

• Daha yüksek bütçeli Ar-Ge projesi bulunan KOBİ’ler,
• Yerleşik teknik ekibi ve Ar-Ge altyapısı bulunan işletmeler,
• Karmaşık makine, elektronik sistem, yazılım platformu veya medikal ürün geliştiren şirketler,
• Uzun test, validasyon, pilot üretim veya sertifikasyon çalışması gereken projeler,
• Üniversite veya araştırma merkeziyle çalışan şirketler,
• İhracat potansiyeli yüksek veya ithal teknolojiyi yerlileştirmeyi hedefleyen işletmeler.

TÜBİTAK 1501 ve 1507 Ar-Ge Programlarının Sağladığı Destekler

Her iki programda da sağlanan destek geri ödemesiz hibedir. Ancak destek, çoğunlukla onaylanan bütçe ve gerçekleşen uygun harcamalar üzerinden hesaplanır.

Desteklenecek giderlerde temel kriter, harcamanın proje kapsamında yürütülen Ar-Ge faaliyetleri için gerekli, doğrudan ilişkili, belgelendirilebilir ve teknik çıktıya katkı sağlayan bir gider olmasıdır. Başka bir ifadeyle, yapılan harcama projenin teknik hedeflerine ulaşmasına hizmet etmeli; rutin işletme, yatırım, pazarlama veya idari faaliyetlere yönelik olmamalıdır. Desteklenen giderler;

Personel Giderleri

Projede çalışan mühendis, yazılımcı, tekniker, araştırmacı ve diğer teknik personelin ücretleri desteklenebilir.

Personelin:

• Şirket çalışanı olması,
• Projede tanımlanmış görev üstlenmesi,
• Çalışma süresinin proje faaliyetleriyle uyumlu olması,
• SGK ve bordro kayıtlarının uygun şekilde tutulması gerekir.

Şirket sahipleri ve ortakları, TÜBİTAK 1501 ve 1507 projelerinde fiilen görev almaları hâlinde proje personeli olarak gösterilebilir ve ücret maliyetleri destek kapsamına alınabilir.

Seyahat Giderleri

Proje personelinin Ar-Ge faaliyetiyle doğrudan ilgili seyahatleri desteklenebilir. Rutin satış, pazarlama veya müşteri ziyareti niteliğindeki seyahatler destek kapsamına girmez.

Alet, Teçhizat ve Cihaz Giderleri

Prototip geliştirme, test, ölçüm, doğrulama veya deney çalışmalarında kullanılacak makine ve cihazlar desteklenebilir.

Ancak proje, yalnızca makine satın alma veya üretim hattı kurma yatırımına dönüşmemelidir. Cihazın proje Ar-Ge faaliyetleriyle doğrudan ilişkisi açıkça gösterilmelidir.

Yazılım ve Yayın Giderleri

Projede kullanılması zorunlu olan:

• Yazılım lisansları,
• Simülasyon ve tasarım programları,
• Teknik veri tabanları,
• Bilimsel veya teknik yayınlar desteklenebilir.

Genel muhasebe, standart ofis yazılımı veya rutin işletme yazılımları genellikle Ar-Ge gideri olarak kabul edilmez.

Malzeme ve Sarf Giderleri

Prototip, numune, deney, test ve doğrulama çalışmalarında kullanılacak:

• Ham madde,
• Elektronik bileşen,
• Mekanik parça,
• Kimyasal,
• Laboratuvar sarfı,
• Prototip malzemesi desteklenebilir.

Danışmanlık ve Diğer Hizmet Alımları

Şirketin kendi bünyesinde bulunmayan belirli uzmanlıklara yönelik:

• Tasarım,
• Mühendislik analizi,
• Test ve analiz,
• Sertifikasyon öncesi teknik çalışma,
• Yazılım veya algoritma geliştirme desteği,
• Patent araştırması gibi hizmetler desteklenebilir.

Ancak şirket Ar-Ge faaliyetlerinin esasını tamamen başka bir firmaya devredemez. Projenin teknik bilgi birikimi ve temel geliştirme faaliyeti başvuru sahibi şirkette oluşmalıdır.

Danışmanlık giderleri her danışmanlık firmasından alınabilir; ancak TÜBİTAK yalnızca Ar-Ge faaliyetine doğrudan teknik katkı sağlayan danışmanlık hizmetlerini destek kapsamına alır. Mühendislik, yazılım geliştirme, tasarım, test, analiz, doğrulama ve üniversite veya araştırma kuruluşlarından alınan teknik danışmanlıklar desteklenebilirken; proje yazımı, hibe danışmanlığı, mali müşavirlik, hukuk, muhasebe, pazarlama ve yönetim danışmanlığı gibi idari veya ticari hizmetler destek kapsamında değerlendirilmez.

Üniversite ve Ar-Ge Kuruluşlarından Alınan Hizmetler

Üniversiteler, araştırma altyapıları, kamu araştırma merkezleri ve enstitülerinden alınacak test, analiz, tasarım, araştırma ve teknik hizmetler desteklenir.

Üniversite ve Ar-Ge kuruluşlarından alınan hizmetlerde, hizmetin mutlaka TÜBİTAK tarafından yetkilendirilmiş belirli kurumlardan alınması zorunlu değildir. Ancak hizmet sağlayıcının teknik yetkinliğe sahip bir üniversite, araştırma merkezi, Ar-Ge merkezi, akredite laboratuvar veya mühendislik/teknoloji firması olması ve sunulan hizmetin proje kapsamında yürütülen Ar-Ge faaliyetlerine (tasarım, analiz, test, doğrulama, prototip geliştirme vb.) doğrudan teknik katkı sağlaması gerekir.

2026/2 Çağrısının Önceki Çağrılardan Farkları

1. 1501 destek oranı kademeli hâle getirildi

2026/1 çağrısında 1501 için genel destek oranı %75 esasına dayanıyordu. 2026/2 çağrısıyla birlikte ilk beş proje için %75, altıncı ve sonraki projeler için %60 oranı getirildi. Ayrıca proje başına TÜBİTAK katkısı 20 milyon TL ile sınırlandırıldı. Bu değişiklik çağrının en önemli mali yeniliğidir.

2. Ticarileşme Performansının Olumsuz Etkisi Artırıldı

Önceki çağrılarda geçmiş projelerin ticarileşme performansına göre verilen puan -1 ile +5 arasındaydı.

2026/2 çağrısında aralık -5 ile +5 olarak değiştirildi. Dolayısıyla geçmiş TÜBİTAK projelerini ticarileştiremeyen veya ticarileşme raporlarında zayıf performans gösteren firmalar artık daha ciddi puan kaybı yaşayabilir.

Bu nedenle geçmişte proje tamamlamış firmaların yeni başvuru öncesinde:

• Satış gelirlerini,
• İhracat sonuçlarını,
• Lisanslama gelirlerini,
• Yeni istihdamı,
• Ürünün pazara çıkışını,
• Müşteri ve sipariş bilgilerini

ticarileşme raporlarına doğru ve belgeli şekilde yansıtmaları önem kazanmıştır.

3. Öncelikli Ar-Ge Konuları Değişti

2026/1 ve öncesi çağrılarda 2024–2025 dönemi öncelikli konuları esas alınırken, yeni çağrıda 2026–2028 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konuları kullanılmaya başlanmıştır.

2026/2 döneminde özellikle Endüstride Teknolojik Sıçrama ve Dijital Liderlik başlıklarından birinde yer alan projelere 5 ek puan verilebilecektir. Yeşil Dönüşüm başlıkları bu özel 5 puan uygulamasının dışında tutulmuştur.

Bu durum, yapay zekâ, ileri üretim, robotik, otomasyon, dijital ikiz, siber güvenlik, veri teknolojileri ve ileri dijital sistem projelerini daha avantajlı hâle getirebilir. Ancak proje başlığının öncelikli alana yalnızca isim olarak benzemesi yeterli değildir, çağrı dokümanındaki teknik hedef ve göstergelerle somut eşleşme kurulmalıdır.

Projeler Nasıl Değerlendirilir?

Projeler üç ana boyutta değerlendirilir:

I. Endüstriyel Ar-Ge İçeriği, Teknoloji Düzeyi ve Yenilikçi Yönü

Bu bölümde:

• Projenin teknik problemi,
• Mevcut çözümlerden farkı,
• Teknolojik yeniliği,
• Ar-Ge yöntemi,
• Teknik belirsizlikleri,
• Deney ve test planı değerlendirilir.

II. Proje Planı ve Şirket Altyapısının Uygunluğu

Bu bölümde:

• İş paketleri,
• Takvim,
• Personel yetkinliği,
• Teknik altyapı,
• Bütçe gerçekçiliği,
• Risk yönetimi,
• Dış hizmetlerin kapsamı değerlendirilir.

III. Ekonomik Yarar ve Ulusal Kazanım

Bu bölümde:

• Hedef pazar,
• Satış ve ihracat potansiyeli,
• İthal ikamesi,
• Rekabet avantajı,
• Ticarileşme planı,
• Yeni istihdam,
• Katma değer ve ülke ekonomisine katkı değerlendirilir.

Kurul değerlendirme eşik değeri 60 puandır. Bununla birlikte yalnızca toplam puanın 60’ın üzerinde olması yeterli olmayabilir; üç değerlendirme boyutundan herhangi birinde eşik seviyesinde veya altında kalan proje reddedilebilir. Ek puanlar yalnızca temel değerlendirme eşiğini geçen projelere uygulanır.

Başvuru Süreci Nasıl İşler?

Şirket ve Proje Uygunluk Analizi

Şirketiniz belirli şartları sağlıyorsa öncelikle şu sorular cevaplanmalıdır:

• Proje gerçek bir teknik belirsizlik içeriyor mu?
• Ürün veya süreç mevcut çözümlerden hangi yönleriyle farklı?
• Proje 1507 bütçe sınırında mı, yoksa 1501’e mi uygun?
• Şirket bünyesinde yeterli teknik personel var mı?
• Projenin ticarileşme ve satış potansiyeli var mı?
• Proje faaliyetleri henüz tamamlanmamış mı?

Bu aşamada yanlış program seçimi, projenin bütçe ve kapsam açısından zayıf değerlendirilmesine yol açabilir.

Kuruluş Bazlı Ön Kayıt

İlk kez başvuracak şirket PRODİS üzerinden kuruluş bazlı ön kayıt yapar.

Ortaklı projelerde her şirketin ayrı ayrı ön kayıt onayının bulunması gerekir. Ön kayıt için aktif e-imza gereklidir. Daha önce ön kayıt onayı bulunan kuruluşların yeniden ön kayıt yaptırmasına gerek yoktur.

Proje Önerisinin Hazırlanması

Proje önerisi kapsamında aşağıdaki bilgiler PRODİS’e girilir;

• Projenin amacı,
• Teknik problem ve ihtiyaç,
• Mevcut teknolojik durum,
• Yenilikçi yön,
• İş paketleri,
• Teknik yöntem,
• Başarı ölçütleri,
• Proje ekibi,
• Riskler,
• Bütçe,
• Pazar ve ticarileşme planı,
• Ekonomik ve ulusal kazanımlar açıklanır.

Kuruluş Yetkilisi ve E-İmza Onayı

Projenin ilk bölümü firma kullanıcısı tarafından hazırlanarak kuruluş yetkilisinin onayına gönderilir. Daha sonra başvurunun diğer bölümleri tamamlanır ve proje önerisi e-imzayla TÜBİTAK’a gönderilir.

Ön değerlendirme

TÜBİTAK başvurunun:

• Şekil şartlarını,
• Firma uygunluğunu,
• Proje ekibini,
• Ar-Ge niteliğini,
• Bütçe-faaliyet uyumunu,
• Kritik ret nedenlerini inceleyebilir.

Ar-Ge niteliği taşımayan veya teknik açıklamaları yetersiz projeler hakeme gönderilmeden reddedilebilir.

Hakem Değerlendirmesi

Uygun bulunan proje için konusunda uzman hakemler görevlendirilir. Hakemler proje dokümanını inceler, gerektiğinde firma ziyareti veya çevrim içi görüşme gerçekleştirir.

Görüşmede firma ekibinin:

• Teknik problemi,
• Yenilikçi yönü,
• Geliştirme yöntemini,
• Rakip çözümlerden farkı,
• İş paketlerini,
• Bütçeyi,
• Ticarileşme planını

doğrudan açıklayabilmesi gerekir.

Kurul ve Nihai Karar

Hakem raporları ilgili teknoloji grubunun kurulunda değerlendirilir. Proje:

• Kabul edilebilir,
• Bütçesi veya kapsamı azaltılarak kabul edilebilir,
• Revizyona açılabilir,
• Reddedilebilir.

1507’de güçlü potansiyeli bulunmasına rağmen eksik anlatılmış projelere revizyon imkânı sağlanması mümkündür.

Proje Kabul Edildikten Sonraki Süreç

Sözleşme: Destek kararı sonrasında TÜBİTAK ile şirket arasında proje sözleşmesi imzalanır. Destek kapsamına alınan sözleşmede ve destek kararında aşağıdakiler belirlenir.

• İş paketleri
• Süre
• Bütçe
• Personel
• Harcama kalemleri
• Destek oranı

Projenin Yürütülmesi: Şirket projeyi onaylanan iş planına uygun şekilde yürütür. Bu dönemde düzenli tutulması gerekenler;

• Personel kayıtları,
• Bordro ve SGK belgeleri,
• Faturalar,
• Ödeme belgeleri,
• Teknik çalışma kayıtları,
• Test ve analiz sonuçları,
• Prototip fotoğrafları,
• Yazılım sürüm ve geliştirme kayıtları,
• Satın alma belgeleri

Altı Aylık Raporlama: Firma altışar aylık dönemlerde Ar-Ge Yardımı İstek Formu hazırlayarak aşağıdaki bilgileri TÜBİTAK’a bildirir.

• Gerçekleştirilen teknik faaliyetleri
• İş paketlerindeki ilerlemeyi
• Elde edilen çıktıları
• Yaşanan sapmaları
• Yapılan harcamaları

TÜBİTAK tarafından görevlendirilen izleyici teknik ilerlemeyi inceler. Mali giderler de uygunluk açısından kontrol edilerek destek ödemesi yapılır.

Değişiklik Talepleri: Proje sırasında personel değişikliği, bütçe aktarımı, iş paketi değişikliği, cihaz değişikliği ve proje süresi uzatımı gibi durumlar ortaya çıkarsa TÜBİTAK’a zamanında değişiklik talebi sunulmalıdır. Şirketin projeyi fiilen değiştirdikten sonra bildirim yapması destek kaybına yol açabilir.

Proje Sonuç Raporu: Son dönemde teknik ve mali rapora ek olarak proje sonuç raporu hazırlanır. Ortaya çıkan ürün, prototip, yazılım, sistem veya sürecin hedeflenen başarı ölçütlerine ulaşıp ulaşmadığı açıklanır.

Ticarileşme İzleme: Proje tamamlandıktan sonra TÜBİTAK, proje çıktısında şunları takip eder;

• Satışa dönüşüp dönüşmediği
• Ne kadar gelir yarattığı
• İhracat yapılıp yapılmadığı
• Yeni istihdam oluşturup oluşturmadığı
• Lisanslama veya fikrî mülkiyet sonucu doğurup doğurmadığı

2026/2 çağrısında ticarileşme performansının yeni başvurulara -5 ile +5 puan arasında etki etmesi nedeniyle proje bittikten sonraki ticarileşme raporlaması artık çok daha önemlidir.

Hangi Şirketler Açısından Önemli Bir Fırsattır?

Program özellikle şu işletmeler için güçlü bir fırsat sunmaktadır:

• Kendi ürününü geliştiren yazılım şirketleri,
• Yapay zekâ ve veri analitiği çözümleri geliştiren firmalar,
• Makine ve üretim hattı üreticileri,
• Robotik ve otomasyon şirketleri,
• Elektronik kart, sensör ve gömülü sistem üreticileri,
• Medikal cihaz ve sağlık teknolojisi şirketleri,
• Savunma ve havacılık tedarikçileri,
• Yeni malzeme, kimyasal veya kaplama geliştiren üreticiler,
• Gıda teknolojileri ve biyoteknoloji şirketleri,
• Enerji verimliliği veya depolama teknolojisi geliştiren firmalar,
• İthal bir ürün veya teknolojiyi yerlileştirmek isteyen üreticiler,
• Mevcut ürününe teknik olarak ölçülebilir yeni özellikler kazandıran şirketler.

Buna karşılık yalnızca standart makine yatırımı yapacak, hazır yazılım satın alacak, web sitesi kuracak, kapasite artıracak veya mevcut üretim hattını genişletecek firmalar açısından 1501 ve 1507 uygun programlar değildir. Bu tür harcamalar için KOSGEB, yatırım teşvik belgesi veya diğer yatırım finansmanı araçları daha uygun olabilir.

TÜBİTAK 2026–2028 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konuları

TÜBİTAK, 2026–2028 dönemi için öncelikli Ar-Ge ve yenilik konularını 3 ana hedef, 17 öncelikli teknoloji alanı, 47 alt teknoloji grubu ve 414 ayrıntılı Ar-Ge konusu şeklinde yapılandırmıştır. Ayrıca projelerin yönelmesi beklenen 7 uygulama odağı belirlenmiştir. Liste, On İkinci Kalkınma Planı ile 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi esas alınarak hazırlanmıştır.

1. Endüstride Teknolojik Sıçrama

Bu ana hedef altında 175 öncelikli Ar-Ge ve yenilik konusu bulunmaktadır.

Batarya Teknolojileri

Öne çıkan konular:

• Yüksek enerji yoğunluklu batarya hücreleri
• Yeni nesil batarya kimyaları
• Batarya yönetim sistemleri
• Hızlı ve akıllı şarj teknolojileri
• Elektrikli araç batarya paketleri
• Batarya güvenliği ve termal yönetim
• Batarya geri dönüşümü ve ikinci ömür uygulamaları
• Afetlerde kullanılabilecek mobil enerji ve batarya sistemleri
• Enerji depolama sistemlerinin şebeke entegrasyonu

Özellikle otomotiv, enerji depolama, savunma, mobil enerji ve afet teknolojileri geliştiren şirketler açısından önemlidir.

İleri Malzeme

Bu alan oldukça geniştir. Başlıca konular:

• Yüksek performanslı polimerler
• Mühendislik plastikleri
• Kompozit malzemeler
• Nanomalzemeler
• Akıllı ve fonksiyonel malzemeler
• Kendini onarabilen malzemeler
• Uyaranlara duyarlı polimerler
• İleri seramikler
• Metalik malzemeler ve alaşımlar
• Çok katmanlı ve nanoyapılı kaplamalar
• Termal bariyer kaplamaları
• Hafif, dayanıklı ve yüksek mukavemetli malzemeler
• Afetlere dayanıklı yapı malzemeleri
• Döngüsel ekonomiye uygun polimer ve kompozitler

Örneğin kendini onarabilen polimerler, yüksek performanslı polimer matrisli kompozitler, ileri kaplama sistemleri ve afet dayanımlı malzemeler açıkça öncelikli konular arasında yer almaktadır.

Katmanlı İmalat

Katmanlı imalat, genel anlamda üç boyutlu yazıcı ve eklemeli üretim teknolojilerini kapsar:

• Metal katmanlı imalat
• Polimer ve kompozit katmanlı imalat
• Seramik esaslı katmanlı imalat
• Yeni baskı malzemeleri geliştirilmesi
• Büyük ölçekli katmanlı üretim
• Çok malzemeli üretim
• Katmanlı imalat için tasarım ve optimizasyon
• Proses izleme ve hata tespiti
• Havacılık, savunma, otomotiv ve medikal uygulamalar
• Katmanlı imalat sonrası yüzey ve ısıl işlem teknolojileri

Hazır bir üç boyutlu yazıcının satın alınması değil, yeni malzeme, proses, cihaz veya üretim yöntemi geliştirilmesi beklenmektedir.

Kritik Hammadde ve Mineraller

Bu alan, Türkiye’nin dışa bağımlı olduğu stratejik girdilere odaklanmaktadır:

• Nadir toprak elementleri
• Lityum
• Kobalt
• Nikel
• Grafit
• Bor türevleri
• Kritik minerallerin zenginleştirilmesi
• Cevherden yüksek saflıkta ürün elde edilmesi
• Atık ve ikincil kaynaklardan kritik element geri kazanımı
• Elektronik atıklardan değerli metal kazanımı
• Kritik hammaddelerin geri dönüşümü
• Alternatif ve yerli hammadde geliştirilmesi

Madencilik şirketleri kadar kimya, metalurji, geri dönüşüm ve ileri malzeme şirketlerini de ilgilendirmektedir.

Medikal Teknolojiler

Öncelikli konuların en kapsamlı alanlarından biridir:

• Yerli ve yenilikçi tıbbi cihazlar
• Tanı, teşhis ve izleme teknolojileri
• Kişiselleştirilmiş tıp
• Biyosensörler
• Giyilebilir sağlık teknolojileri
• Akıllı implantlar
• Görüntüleme sistemleri
• Cerrahi cihazlar
• Robotik cerrahi
• Rehabilitasyon teknolojileri
• Yapay zekâ destekli klinik karar sistemleri
• Dijital sağlık uygulamaları
• İlaç taşıma sistemleri
• Biyomalzemeler
• Dental malzemeler ve cihazlar
• Biyoteknolojik ilaçlar
• Onkoloji, romatoloji, jinekoloji ve diğer hastalık gruplarına yönelik etkin maddeler

Biyoteknolojik ilaç etkin maddeleri ile nesnelerin interneti, sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik gibi teknolojilerle geliştirilmiş tıbbi cihazlar için ayrıntılı konular yer almaktadır.

Motor, Tahrik ve İtki Sistemleri Teknolojileri

Başlıca konular:

• Elektrikli motorlar
• Yüksek verimli sanayi motorları
• Elektrikli araç tahrik sistemleri
• Hibrit tahrik sistemleri
• Yakıt hücreli tahrik
• Havacılık motorları
• Deniz araçları tahrik sistemleri
• İnsansız araç motorları
• Yüksek güç yoğunluklu motorlar
• Güç elektroniği ve motor sürücüleri
• Alternatif yakıtlı motor sistemleri
• Roket ve uzay araçları itki sistemleri
• Hidrojen temelli çevreci tahrik sistemleri

Robotik, Mekatronik ve Otomasyon

Bu alan özellikle üretici şirketler bakımından geniş bir fırsat alanıdır:

• Endüstriyel robotlar
• İş birlikçi robotlar
• Mobil robotlar
• Otonom sistemler
• Robotik manipülatörler
• Akıllı üretim hatları
• Esnek otomasyon
• Makine görüşü
• Robotik kalite kontrol
• İnsan-robot etkileşimi
• Tarım robotları
• Sağlık ve rehabilitasyon robotları
• Lojistik ve depo robotları
• Afet müdahale robotları
• İleri sürücü destek sistemleri
• Otonom araç sistemleri

Yarı İletken ve Çip

Bu başlık altında:

• Entegre devre tasarımı
• Yerli mikroişlemci ve mikrodenetleyici
• Güç elektroniği çipleri
• Sensör ve MEMS teknolojileri
• RF ve haberleşme çipleri
• Otomotiv çipleri
• Yapay zekâ hızlandırıcıları
• Fotonik entegre devreler
• Çip üretim ve paketleme teknolojileri
• Test ve doğrulama sistemleri
• Yarı iletken malzemeler
• Güvenli donanım ve kriptografik çipler

gibi konular yer almaktadır.

2. Dijital Liderlik

Dijital Liderlik ana hedefi altında 137 öncelikli Ar-Ge ve yenilik konusu bulunmaktadır.

Kuantum Teknolojileri

Başlıca konular:

• Kuantum bilgisayarlar
• Kuantum işlemciler
• Kuantum algoritmaları
• Kuantum simülasyonu
• Kuantum haberleşme
• Kuantum kriptografi
• Kuantum anahtar dağıtımı
• Kuantum sensörler
• Kuantum metroloji
• Kuantum görüntüleme
• Kuantum malzemeler
• Kuantum yazılım geliştirme araçları

Bu projelerin tamamının kısa vadede ticari ürüne dönüşmesi beklenmeyebilir; konuya bağlı olarak daha düşük Teknoloji Hazırlık Seviyesindeki çalışmalar da kabul edilebilir.

Siber Güvenlik ve Güvenli Dijital Altyapılar

Alt konular arasında şunlar bulunur:

• Ağ ve altyapı güvenliği
• Bulut güvenliği
• Nesnelerin interneti güvenliği
• Endüstriyel kontrol sistemi güvenliği
• Kritik altyapı güvenliği
• Kimlik ve erişim yönetimi
• Veri güvenliği
• Kriptografik çözümler
• Tehdit istihbaratı
• Zararlı yazılım tespiti
• Saldırı tespit ve önleme
• Güvenli yazılım geliştirme
• Otomotiv siber güvenliği
• Otonom araç güvenliği
• 5G, 6G ve baz istasyonu güvenliği
• Yapay zekâ sistemlerinin güvenliği
• Kuantum sonrası kriptografi

Konular arasında 5G ve ötesi fiziksel katman güvenliği, IoT ve baz istasyonları için yerli güvenlik teknolojileri ile otonom araçlara yönelik saldırı tespit ve önleme sistemleri özel olarak yer almaktadır.

Yapay Zekâ ve Veri Bilimi

Şirketler açısından en geniş başlıklardan biridir:

• Üretken yapay zekâ
• Büyük dil modelleri
• Türkçe doğal dil işleme
• Bilgisayarlı görü
• Konuşma ve ses teknolojileri
• Tahminleme ve optimizasyon
• Açıklanabilir yapay zekâ
• Güvenilir ve sorumlu yapay zekâ
• Alan bilgisine sahip yapay zekâ modelleri
• Uçta yapay zekâ
• Federatif öğrenme
• Sentetik veri
• Büyük veri analitiği
• Veri yönetişimi
• Veri anonimleştirme
• İş zekâsı ve veri görselleştirme
• Dijital ikiz
• Karar destek sistemleri
• Sağlıkta yapay zekâ
• Üretimde yapay zekâ
• Tarım, enerji ve mobilitede yapay zekâ

Konular arasında ölçeklenebilir ve konteyner tabanlı veri görselleştirme araçları, açıklanabilir yapay zekâ ve sağlıkta klinik süreçleri destekleyen yapay zekâ modelleri gibi ayrıntılı proje başlıkları bulunmaktadır.

Burada yalnızca bir yapay zekâ API’sinin mevcut yazılıma bağlanması yeterli olmayacaktır. Yeni model, algoritma, veri işleme yöntemi, performans iyileştirmesi veya teknik olarak doğrulanabilir bir sistem geliştirilmesi beklenir.

Yeni Nesil Haberleşme

Başlıca konular:

• 5G ve 6G teknolojileri
• Yeni nesil baz istasyonları
• Yerli haberleşme donanımı
• Uydu haberleşmesi
• Yazılım tanımlı ağlar
• Yazılım tanımlı radyo
• Ağ dilimleme
• Terahertz haberleşme
• Optik haberleşme
• Düşük gecikmeli haberleşme
• Araçtan araca ve araçtan altyapıya haberleşme
• IoT haberleşme sistemleri
• Akıllı ulaşım haberleşme altyapıları
• Haberleşme ağlarının yapay zekâyla yönetilmesi
• Afet ve acil durum haberleşmesi

3. Yeşil Dönüşüm

Yeşil Dönüşüm ana hedefinde 102 öncelikli Ar-Ge ve yenilik konusu bulunmaktadır.

Karbon Yakalama, Kullanma ve Depolama

Başlıca konular:

• Baca gazından karbondioksit yakalama
• Doğrudan havadan karbon yakalama
• Karbonun mineralizasyonu
• Karbonun kimyasal ürüne dönüştürülmesi
• Karbondioksitten yakıt üretimi
• Karbondioksitten sentez gazı üretimi
• Karbonun yer altında depolanması
• Çimento, demir-çelik ve kimya sektörlerinde karbon yakalama
• Karbon yakalama proseslerinin enerji verimliliği
• Karbon yakalama sistemlerinin sanayi tesislerine entegrasyonu

Örneğin demir-çelik proseslerinden çıkan karbondioksitin sentez gazına dönüştürülmesi ve amonyak üretiminde karbon yakalama-depolama entegrasyonu konular arasında açıkça yer almaktadır.

Sektörel Yeşil Teknolojiler

Bu başlık, üretici şirketlerin mevcut üretim süreçlerine en doğrudan temas eden alanlardan biridir:

• Demir-çelik sektöründe enerji ve kaynak verimliliği
• Çimento sektöründe emisyon azaltımı
• Alüminyum ve demir dışı metal üretiminde yeşil prosesler
• Kimya ve petrokimyada düşük karbonlu üretim
• Tekstilde su, enerji ve kimyasal verimliliği
• Gıda üretiminde atık azaltımı
• Cam ve seramikte düşük karbonlu üretim
• Kâğıt sektöründe kaynak verimliliği
• Plastik geri dönüşümü
• Endüstriyel simbiyoz
• Atık ısı geri kazanımı
• Döngüsel üretim sistemleri
• Su geri kazanımı
• Sıfır atık üretim teknolojileri
• Emisyon ölçme, izleme ve azaltma sistemleri

Döküm proseslerinde ısı, enerji ve sarf malzemesi tüketiminin azaltılması ile sinter, pelet ve yüksek fırın süreçlerinde verimlilik gibi sektöre özel konulara yer verilmiştir.

Tarım Teknolojileri

Başlıca konular:

• Hassas tarım
• Akıllı sulama
• Tarımsal sensörler
• Tarımda yapay zekâ ve görüntü işleme
• Tarım robotları
• Otonom tarım makineleri
• Toprak ve bitki sağlığı izleme
• Kuraklığa dayanıklı üretim
• Biyolojik mücadele
• Akıllı sera teknolojileri
• Tohum ve bitki ıslah teknolojileri
• Tarımsal atıkların değerlendirilmesi
• Hayvancılıkta dijital izleme
• Gıda güvenliği ve izlenebilirlik
• Su ve gübre kullanımını azaltan teknolojiler

Temiz Enerji

Bu alanın temel konuları şunlardır:

• Güneş enerjisi
• Rüzgâr enerjisi
• Jeotermal enerji
• Biyokütle ve biyogaz
• Deniz ve dalga enerjisi
• Enerji depolama
• Akıllı şebekeler
• Mikro şebekeler
• Güç elektroniği
• Enerji yönetim sistemleri
• Isı pompaları
• Atık ısıdan enerji üretimi
• Yüksek verimli elektrik makineleri
• Yenilenebilir enerjinin şebekeye entegrasyonu
• Enerji arz güvenliği teknolojileri

Yeşil Hidrojen

Başlıca konular:

• Elektrolizör teknolojileri
• Yenilenebilir enerjiyle hidrojen üretimi
• Hidrojen depolama
• Hidrojen taşıma ve dağıtım
• Yakıt hücreleri
• Yeşil amonyak
• Hidrojen için ileri katalizörler
• Hidrojen değer zincirine yönelik malzemeler
• Sanayide hidrojen kullanımı
• Demir-çelik üretiminde hidrojen
• Hidrojen temelli tahrik ve itki sistemleri
• Hidrojen güvenliği
• Hidrojen altyapısı

Hidrojen değer zinciri için ileri malzeme ve katalizörler, öncü üretim yöntemleri, sanayide hidrojen kullanımı, yakıt hücreleri ve yeşil amonyak doğrudan öncelikli konular arasındadır.

4. Yedi Uygulama Odağı

Teknoloji alanlarının yanında her konu bir veya birden fazla uygulama odağıyla ilişkilendirilmiştir:

1. Afetlere Dayanıklılık
2. Enerji Arz Güvenliği
3. Gıda Arz Güvenliği
4. Rekabetçi Üretim
5. Sağlıkta Yerli ve Yenilikçi İlaç ve Tıbbi Cihaz
6. Savunma, Havacılık ve Uzayda Teknolojik Bağımsızlık
7. Sürdürülebilir Hareketlilik

Örneğin bir batarya projesi hem enerji arz güvenliği hem sürdürülebilir hareketlilik odağına; bir tıbbi görüntüleme projesi sağlıkta yerli tıbbi cihaz odağına; bir endüstriyel robot projesi ise rekabetçi üretim odağına bağlanabilir.

5. Teknoloji Hazırlık Seviyesi Neden Önemli?

414 konu başlığının her birinde uygun görülen bir Teknoloji Hazırlık Seviyesi—THS aralığı belirtilmektedir. Örneğin bazı konular THS 1–4 seviyesinde araştırmaya, bazıları THS 4–8 seviyesinde prototip, doğrulama ve ticarileşmeye daha yakındır.

TÜBİTAK, projelerin belgede belirtilen THS aralığına uygun hazırlanmasını önermektedir. Bununla birlikte güçlü bilimsel veya teknolojik gerekçesi bulunan ve belirtilen aralığın dışında kalan projeler de değerlendirmeye alınabilir.

Bu nedenle öncelikli alana uygunluk değerlendirilirken yalnızca proje başlığı değil;

• Teknik kapsam,
• Beklenen çıktı,
• Başlangıç ve hedef THS,
• Performans kriterleri,
• Uygulama odağı,
• Belgede tanımlanan teknik metrikler

birlikte kontrol edilmelidir.

Sonuç

TÜBİTAK 1501 ve 1507 programları, yalnızca bir hibe desteği değil, şirketlerin Ar-Ge kültürünü geliştiren, yeni ürünlerini ticarileştirmelerini hızlandıran ve rekabet güçlerini artıran önemli finansman araçlarıdır. Ancak başarılı bir başvurunun temelinde doğru program seçimi, teknik açıdan güçlü bir proje kurgusu ve mevzuata uygun bütçe planlaması yer alır. Bu nedenle, proje fikrinin henüz oluştuğu ilk aşamadan itibaren doğru bir stratejiyle ilerlemek hem destek alma ihtimalini hem de proje sonrasındaki başarıyı önemli ölçüde artıracaktır.

Firmanızın projesinin 1501 veya 1507 programına uygun olup olmadığını değerlendirmek, destek potansiyelinizi analiz etmek ve başvuru sürecini birlikte planlamak isterseniz, Apsis Danışmanlık ekibi olarak size memnuniyetle destek olabiliriz.

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

---